KOAH tedavisi, ilaçlar, solunum egzersizleri, oksijen desteği ve yaşam tarzı değişiklikleri ile hastalığın ilerlemesini yavaşlatır, atakları azaltır ve yaşam kalitesini artırır.

Kronik Obstüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) hava yollarının daralması sonucu ortaya çıkan, ilerleyici ve tam olarak geri dönüşümlü olmayan, ancak önlenebilir ve tedavi edilebilir bir akciğer hastalığıdır.
KOAH için en önemli risk faktörü sigara içimidir. Pipo, puro, nargile gibi diğer tütün ürünlerinin tüketimi de KOAH’a neden olur. Tütün ürünlerine pasif maruziyet de KOAH gelişimine katkıda bulunur.
KOAH’ın diğer kanıtlanmış nedenleri iş yeri ortamındaki tozlar ve kimyasal maddeler (buhar, tozlu ve dumanlı ortam) ve iyi havalanmayan evlerde yemek pişirme ve ısınma amacıyla kullanılan organik yakıtların (odun, tezek vb) yol açtığı iç ortam hava kirliliğidir.
Dış ortam hava kirliliğinin de KOAH gelişimine katkıda bulunduğuna inanılmaktadır. Bazı genetik hastalıkları sonucu da KOAH gelişebilmektedir (Alfa-1 antitripsin eksikliği).
Risk faktörleri olan hastalarda eforla olan nefes darlığı, öksürük ve balgam belirtileri var ise KOAH tanısı düşünülmelidir.

KOAH’ın kesin tanısı solunum fonksiyon testleri ile doğrulanır. Bu testler, sadece tanıda değil, hastalığın şiddetinin belirlenmesi ve hastalığın seyrinin takibinde de kullanılmaktadır. Solunum fonksiyon testi birinci saniyedeki zorlu ekspiratuvar volüm (FEVı) ve zorlu vital kapasite (FVC)’yi ölçen spirometriyle kolayca yapılır.
Ayrıca Akciğer röntgeni, kan sayımı, biyokimya, ileri dönemde arteriyel kan gazı testi istenir ve gerekli görülmesi durumunda tomografi çekilebilir.
Daha çok ağır ve çok ağır KOAH’lı hastaların aralıklarla şikayetlerinde artış olur. Öksürük, nefes darlığı ve balgam miktarı artar, balgamın kıvamı ve rengi değişir. Bu duruma KOAH atağı denir. Atakların en sık sebebi, araya giren enfeksiyonlardır.
KOAH daha önceleri sadece spirometrideki (solunum fonksiyon testi) bazı ölçümler baz alınarak evrelendirilirken; günümüzde spirometri, semptom, atak durumu ve eşlik eden hastalıklara göre hafif KOAH, orta KOAH, ağır KOAH ve çok ağır KOAH şeklinde 4 grup altında sınıflanır.
KOAH erken teşhis edildiğinde ilerlemesi durdurulabilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Ancak oluşan akciğer hasarı geri döndürülebilir değildir. Tedavi yöntemleri ile hastalığın belirtileri hafifletilebilir, hastalığa bağlı komplikasyonlar ortadan kaldırılabilir veya hızlı seyreden hastalığın yavaşlamasına yardımcı olabilir.
◆ Sigaranın bırakılması en önemli tedavi yöntemidir. Özellikle Hafif KOAH’lı hastalarda hastalığın ilerlemesini durdurur ve belirtilerin artmasını engeller. Sigara içmeye devam edildiği takdirde akciğerdeki fonksiyon kayıpları hızla azalmaya devam edecektir. Sigarayı bırakan KOAH hastasının akciğer fonksiyonlarındaki düşüş hemen hemen yarıya iner, öksürük ve balgam miktarı azalır.
◆ KOAH tedavisinde diğer önemli bir nokta atakların önlenmesi veya tedavisidir. Genellikle akciğer enfeksiyonları veya üst solunum yolu enfeksiyonları ile tetiklenir. Sigara içimi akciğer enfeksiyonlarına yatkınlık oluşturduğundan ve akciğerin savunma mekanizmasını bozduğundan atakları sıklaştırır ve ağırlaştırır. Bu dönemde uygun antibiyotik tedavisi, kortizon tedavisi, nefes açıcı ilaçların nebulizatör yöntemiyle verilmesi ve gerektiğinde oksijen tedavisi uygulanmalıdır. Ağır ataklar hastaneye yatırılarak tedavi edilebilir.
◆ Stabil KOAH tedavisinde (atak olmadan) nefes darlığını rahatlatmak için nefes açıcı ilaçlar içeren çeşitli inhalerler kullanılır. Bunların düzenli kullanımı esastır ve hastayı ataktan da korumaktadır.
◆ Orta ve ağır KOAH’lı hastalar efor kapasitesindeki kısıtlılık nedeniyle yürümek istemezler ve evden çıkmaya çekinirler. Bu nedenle de kişinin kasları zayıflar. Bu hastalara pulmoner rehabilitasyon dediğimiz bir tedavi yöntemi uygulanır. Bu tedavi yöntemi ile hastaya nefes egzersizleri öğretilerek doğru nefes alıp vermesi sağlanır. Bunun yanı sıra üst ve alt ekstremitelere çeşitli hareketler yaptırılarak kişinin kaslarının güçlendirilmesi sağlanır.
◆ Oksijeni düşük ağır ve çok ağır KOAH’lı hastalara oksijen cihazı verilmelidir. Ancak bu hastaların oksijen ve karbondioksit gaz alışverişindeki bozulmalar sonucu fazla oksijen kullanımı vücutta karbondioksit birikimine yol açarak bilinç bulanıklıkları gelişebilir ve hastanın durumu ağırlaşır. Bu nedenle oksijen kullanımı öncesi mutlaka kan gazı analizi yapılmalıdır. Eğer kan gazında karbondioksit miktarı yüksek ise bunu tedavi eden BIPAP dediğimiz başka bir makinadan faydalanmaktayız. Bu makine nefes alıp verirken farklı basınçlarda hava vererek vücuttaki gazla karbondioksiti atar ve oksijenlenmeyi düzenler.
◆ Çok sınırlı sayıdaki hastada bazı cerrahi girişimler uygulanabilir.
KOAH hastalığı bulaşıcı değildir.
KOAH hastalığı tedavi edilmezse ölümcül olabilir. KOAH dünyada ölüm nedenleri arasında 3. sırada gelmektedir.
KOAH’dan korunmanın en etkili yolu sigara içmemek ve sigarayı bırakmaktır. Koah'tan korunmak için;
KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) tedavisinde uzmanlaşmış hekimler, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak, atakları azaltmak ve yaşam kalitesini artırmak için kritik rol oynar. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı’nda görev yapan Prof. Dr. Elif Küpeli, KOAH tanı ve tedavisinde deneyimli bir uzmandır.
Prof. Dr. Küpeli’nin çalışmaları, ileri solunum fonksiyon testleri, kronik öksürük ve balgam yönetimi, bronkodilatör ve anti-inflamatuar ilaç tedavileri, oksijen ve solunum desteği planlaması gibi KOAH yönetiminin tüm yönlerini kapsar. Ayrıca hastaların yaşam tarzı düzenlemeleri, egzersiz programları ve rehabilitasyon süreçleri hakkında da kapsamlı rehberlik sağlar.
Kronik akciğer hastalıkları konusunda güncel araştırmaları takip eden ve multidisipliner yaklaşımları uygulayan Prof. Dr. Küpeli, hem klinik pratiğinde hem de akademik çalışmalarda KOAH hastalarına en güncel ve etkili tedavi yöntemlerini sunmaktadır.
İster erken tanı, ister ileri evre KOAH olsun, Prof. Dr. Küpeli’nin uzmanlığı hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde artırmayı hedefler.
KOAH tedavisinde odak, belirtileri hafifletmek ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır. Sigaranın bırakılması, reçete edilen inhalerlerin kullanımı, düzenli pulmoner rehabilitasyon, sağlıklı beslenme ve hava kirliliğinden kaçınma, akciğer fonksiyonlarını iyileştirmeye ve yaşam kalitesini artırmaya yardımcı olan temel stratejilerdir.
Evet, KOAH ciddi ve ilerleyici bir akciğer hastalığıdır. Uygun tedavi uygulanmazsa şiddetli nefes darlığı, sık hastane yatışları ve özellikle ileri evrelerde hayati tehlike oluşturan komplikasyonlara yol açabilir.
KOAH zamanla hava yollarına ve akciğer dokusuna kalıcı zarar verir. Hava akımı tıkanıklığı genellikle geri dönüşsüzdür ve akciğerler giderek etkin şekilde çalışamaz hâle gelir; bu nedenle erken tanı ve tedavi çok önemlidir.
Sigaranın bırakılması mevcut akciğer hasarını geri döndürmez, ancak KOAH’ın ilerlemesini önemli ölçüde yavaşlatır. Öksürük ve balgam miktarı azalır, akciğer fonksiyonlarındaki düşüş yavaşlar ve hastalar daha iyi bir yaşam kalitesine sahip olabilir.
KOAH doğrudan kanser değildir, ancak KOAH’lı hastaların, özellikle sigara geçmişi olanların, akciğer kanseri geliştirme riski daha yüksektir. Erken tespit için düzenli kontroller ve görüntüleme testleri önerilir.
Evet, yürüyüş gibi düzenli fiziksel aktiviteler KOAH hastaları için çok faydalıdır. Kardiyovasküler sağlığı iyileştirir, kasları güçlendirir, akciğer verimliliğini artırır ve günlük aktivitelerde nefes darlığını azaltır. Pulmoner rehabilitasyon programları genellikle yürüyüşü temel bir bileşen olarak içerir.




