Zatürre (Pnömoni) Tedavisi

Zatürre (Pnömoni) nedir?

Pnömoni halk arasındaki bilinen tabiriyle zatürre, akciğerdeki hava keseciklerinin iltihaplanmasıdır.

Bakteriler başta olmak üzere virüsler ve ender olarak da mantarlar etkenlerdir. oluşmasında bulaşmadan çok, kişinin vücut direncini kıran risk faktörleri rol oynar.

Zatürre neden olur?

Zatürre kişinin vücut direncinin bozulmasıyla birlikte kendi ağız, boğaz veya sindirim kanalında bulunan mikropların akciğere ulaşmasıyla meydana gelmektedir. Normal durumda hastalığa neden olmayan bu mikroplar, vücut savunması zayıf düşmüş kişilerde zatürreyi oluşturur.

Zatürre (Pnömoni) belirtileri nelerdir?

Zatürre belirtileri üşüme ve titreme ile yükselen 39-40 °C'ye varan ateş, öksürük, iltihaplı (yeşil, sarı, pas rengi) balgam çıkarma ve yan ağrısı olabilir. Bazı zatürre türlerinde ise sinsi başlangıç olur. Birkaç gün devam eden iştahsızlık, halsizlik, eklem ve kas ağrılarını takiben kuru öksürük, ateş yükselmesi, bulantı, kusma, baş ağrısı gibi belirtiler olabilir.

Zatürre tehlikeli bir hastalık mıdır?

Zatürre tedavisi geciktiğinde tehlikeli bir hastalıktır. Günümüzde etkin aşı politikalarına rağmen zatürre halen çok sık meydana gelmekte ve kayıplara neden olmaktadır.

Resim: Solda kalp sınırını silen dansite artışı pnömoniyi işaret ediyor.

Zatürre tanısı nasıl yapılır?

Üşüme ve titreme ile yükselen ateş, öksürük ve kirli balgam şikayetleri ile başvuran hastada çekilen akciğer grafisi ile zatürre tanısı konmaktadır.

Ağır zatürre durumlarında ve hastaneye yatması gereken hastalarda kan testleri, bilgisayarlı tomografi ve balgam testleri gibi ileri incelemeler gerekebilir.

Zatürreye neden olan mikrobun belirlenmesi için balgam örneğinin incelenmesi gerekir. Ancak çoğu zaman mikrobu belirlemek mümkün olamayabilir.

Zatürre tedavisi nasıl yapılır?

Zatürrenin tedavisinde antibiyotikler verilir. Bunun yanısıra bol sıvı alımı, istirahat önerilir. Gerekli durumlarda ağrı kesiciler ve ateş düşürücüler kullanılır.

Zatürre tanısı konduktan sonra en kısa zamanda antibiyotik tedavinin başlanması gereklidir. Bu nedenle hastanın yaşı, kronik hastalıkları, zatürrenin şiddeti gibi durumlar dikkate alınarak antibiyotik tedavi başlanır.

Hastaneye yatması gereken hastalarda daha farklı tedaviler gerekebilir. Çok ağır zatürre durumlarında yoğun bakımda yatış ve solunum desteği uygulanma zorunluluğu doğabilir.

Tedavi süresi hastalığın başlangıçtaki şiddetine, sorumlu mikroba, eşlik eden bir hastalığın olup olmamasına ve hastanın bireysel yanıtına göre değişebilir. Genellikle ateşin düşmesini takiben 5-7 gün daha antibiyotiğe devam edilmesi önerilmektedir. Ancak bazı mikrop türlerine bağlı zatürre durumlarında tedavi süresini 10-14 güne bazen 21 güne kadar uzatmak gerekebilir.

Zatürre tedaviyle hızla iyileşen bir hastalıktır. Tedavi başlangıcından sonra bir veya iki hafta sonra hekim, hastayı muayene eder ve gerekli testleri yapar. Bazen tedavi süresinin uzatılması veya ek incelemeler gerekebilir. Hasta bir hafta içinde klinik olarak iyileşmesine rağmen akciğer grafisindeki iyileşme 4-6 haftayı bulur.

Eğer zatürre tanısı almış, tedaviniz başlamış ve tedavinizin başlanmasından sonra 72 saat geçmiş olmasına rağmen ateşiniz düşmediyse, hala öksürük, balgam çıkarmanızda azalma olmadıysa tekrar hekime görünmelisiniz.

Zatürre tedavisi sonrası dikkat edilecekler?

• Doktorun verdiği antibiyotikler önerilen süre ile düzenli kullanılmalıdır.
• Çoğunlukla su olmak üzere bol sıvı alınmalıdır.
• Sağlıklı beslenilmeli, mevsim sebze ve meyveleri mutlaka tüketilmeli ve mutlaka istirahat edilmelidir.
• Sigara içilmemelidir.
• Vücut direncini düşüren uykusuzluk, alkol alımı gibi durumlardan kaçınılmalıdır.
• Altta yatan kronik hastalıkları kontrol altına alınmalıdır.
• Pnömokok ve yıllık influenza aşıları mutlaka yapılmalıdır.

Zatürre Aşısı

En sık zatürreye neden olan mikrop pnömokoklardır. Pnömokoklara karşı yapılan pnömokok aşısı (zatürre aşısı) aşağıdaki durumlarda önerilir:

• 65 yaş ve üzerindeki herkes
• Kronik hastalıkları olanlar (KOAH, bronşektazi, kalp ve damar, böbrek, karaciğer ve şeker hastalığı olanlar, nakil hastaları, kemoterapi alan hastalar)
• Tekrarlayan zatürre olan hastalar
• Pnömonektomi (bir akciğerin cerrahi olarak yerinden tamamen çıkarılması) geçirenler
• Kronik alkol kullananlar
• Dalak bozukluğu veya dalağı alınmış olanlar
• Bağışıklık yetmezliği olan ve bağışıklık sistemini baskılayan tedavi alanlar (Organ nakli hastaları, kemoterapi alan kanser hastaları)
• Beyin omurilik sıvısı kaçağı olan hastalar

Pnömokok aşısı, koldan kas içine yapılır. Oldukça güvenilirdir, ciddi yan etkilere pek rastlanmaz. Yaşam boyu bir veya iki kez yapılması çoğu kez yeterli olur.

Zatürre İlaçları

Zatürrenin ilacı antibiyotiklerdir. Virüse bağlı zatürrede anti-viral ilaçlar verilir. Mantar etken ise mantar ilaçları verilir.

Zatürre tekrarlar mı?

Zatürre bazı durumlarda tekrarlayabilir. Bu durumlar:

• İleri yaşta olmak
• Sigara ve alkol kullanmak
• Altta yatan kronik hastalığın varlığı (kalp yetmezliği, şeker hastalığı, böbrek ve karaciğer fonksiyon bozukluğu)
• Bağışıklığı baskılanmış hastalar (Nakil ve kanser hastaları)
• Bazı nörolojik hastalıklar (ileri demans, Alzheimer, inme gibi hastalıklarda yutma fonksiyonu bozukluğunda)
• Grip salgınları

Zatürre akciğere kalıcı zarar verir mi?

Ağır ve tekrarlayıcı zatürre akciğerde kalıcı hasar bırakabilir.

Zatürre tedavisi ne kadar sürer?

Ağır olmayan ve hastaneye yatış gerektirmeyen zatürrede 1 haftalık tedavi yeterlidir. Ağır veya hastaneye yatış gerektiren zatürrelerde tedavi süresi 14-21 gün arasında değişir.

Zatürre hemen iyileşir mi?

Zatürrede hastanın belirtilerinin düzelmesi 1 hafta içinde olurken, akciğer grafisindeki iyileşme 4-6 hafta içinde gerçekleşir. Bu nedenle 1 hafta sonraki kontrolde akciğer grafisinde iyileşme görülmeyeceğinden endişe edilmemelidir.

Zatürre iyileşmezse ne yapmalı?

Zatürre tedavisi başlandıktan 72 saat sonra ateşin düşmemesi halinde doktorunuzla görüşünüz. Zatürre sonrası akciğer grafisinde 4-6 hafta içinde değişiklik olmaz ise bilgisayarlı tomografi çekilmesi önerilir. Bilgisayarlı tomografide tıkayıcı zatürreye neden olan sebepler (tümör veya yabancı cisim) veya interstisyal akciğer hastalıkları araştırılmalıdır.