Akciğer Sönmesi (Pnömotoraks) Nedir? Tehlikeli Mi? İyileşir Mi?

Akciğer sönmesi, tıbbi adıyla pnömotoraks, akciğer zarı dediğimiz plevranın iki yaprağı arasına hava dolmasıdır.

Akciğer Sönmesi (Pnömotoraks) Nedir?

Akciğerimiz plevra adı verilen iki zarla çevrilidir:

• Visseral plevra: Akciğerin yüzeyini sarar
• Parietal plevra: Göğüs duvarını kaplar

Bu iki zar arasında çok az miktarda sıvı bulunan plevral boşluk yer alır. Pnömotoraks; işte bu boşluğa hava girmesi sonucunda akciğerin sönmesidir.

Pnömotoraks sonrası akciğerin söner ve büzüşür. Ani başlayan göğüs ağrısı ve nefes darlığıyla ortaya çıkar. Hayati risk oluşturabileceği için acil müdahale gerektiren bir durumdur.

Akciğer Sönmesi Nedir?

Normalde akciğerler göğüs kafesinin içinde negatif basınçla tutulur. Bu alana hava kaçtığında akciğer şişemez ve sönmeye başlar.

• Kısmi olabilir
• Tamamen sönebilir
• Tek taraflı ya da çift taraflı olabilir

Akciğer Sönmesi Neden Olur?

• Spontan pnömotoraks: Genç, uzun boylu, zayıf erkeklerde; sigara içenlerde sık görülür. Nedeni tam bilinmez.
• Akciğer hastalıklarına bağlı: KOAH, astım, sarkoidoz, tüberküloz, kistik fibrozis vb.
• Travma / kaza: Darp, kesici-delici yaralanma, düşme, trafik kazası
• Tıbbi işlemler sonrası: Bazı bronkoskopi, biyopsi veya ameliyat işlemlerinde görülebilir
• Sigara, nargile, esrar kullanımı: Akciğer yapısını bozarak riski artırır

Akciğer Sönmesi Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler genellikle ani başlar:

• Göğüs ağrısı (batma, bıçak saplanır gibi)
• Nefes darlığı
• Hızlı nefes alma
• Çarpıntı
• Halsizlik, baş dönmesi
• Bazen şiddetli öksürük

Bu belirtiler varsa acil servise başvurmak gerekir.

Akciğer Sönmesi (Pnömotoraks) Tehlikeli mi?

Evet. Özellikle akciğerin tam sönmesi veya hava birikiminin hızla artması durumunda hayati tehlike oluşturabilir.

En tehlikeli formu: Tansiyon pnömotoraks

• Akciğer tamamen söner
• Kalp sıkışmaya başlar
• Kan basıncı düşer
• “Şok” tablosuna ilerleyebilir.

Bu durum ani ölüme yol açabilir, ambulans çağrılması gerekir.

Akciğer Sönmesi Tedavisi

Akciğer sönmesi (pnömotoraks) tedavisi, hava kaçağının miktarına ve hastanın klinik durumuna göre şekillenir. Küçük ve stabil pnömotorakslarda çoğu zaman yalnızca yakından takip, istirahat ve oksijen desteği yeterli olur; oksijen tedavisi akciğer zarları arasındaki havanın daha hızlı emilmesine yardımcı olur.

Orta düzeyde hava birikimi varsa, göğüs duvarına yerleştirilen bir tüp yardımıyla hava boşaltılır ve akciğerin yeniden genişlemesi sağlanır. Bu yöntem, hem tedavi hem de sürekli drenaj imkânı sunarak hava kaçağını kontrol altına alır.

Durum büyük, tekrarlayan veya altta yatan yapısal bir akciğer hastalığıyla ilişkili ise cerrahi tedavi gündeme gelir. Günümüzde en sık tercih edilen yöntem VATS (video destekli torakoskopik cerrahi) olup, hava kaçağına neden olan bleb veya büller çıkarılır ve akciğer zarları arasındaki yapışıklıklar artırılarak tekrar pnömotoraks gelişme riski azaltılır.

Acil ve yaşamı tehdit eden tansiyon pnömotoraks durumunda ise dakikalar içinde müdahale gerekir; göğüs duvarına iğne ile girilerek basınçlı hava hızla boşaltılır ve ardından göğüs tüpü takılarak stabilizasyon sağlanır. Tedavi sürecinde iyileşmenin değerlendirilmesi için genellikle akciğer grafisi ve gerektiğinde bilgisayarlı tomografi kullanılır.

• Küçük pnömotoraks: Takip ve oksijen tedavisi
• Orta büyüklükte: Göğse tüp takılarak hava boşaltılır
• Büyük veya tekrarlayan: Cerrahi müdahale (VATS, bleb / bül çıkarılması)
• Acil durum (tansiyon pnömotoraks): Hemen iğne ile hava boşaltılır

Kontroller için genellikle akciğer grafisi ve tomografi kullanılır.

Akciğer Sönmesi İyileşir mi? Tekrarlar mı?

• İlk atakta çoğu hasta tamamen iyileşir
• Ancak özellikle sigara içenlerde tekrarlama riski yüksektir
• Çoğunlukla tedaviden sonra normal yaşama dönülebilir
• Sigarayı bırakmak en önemli koruyucu faktördür

Pnömotoraks Nasıl Önlenir?

• Sigara / nargile / esrar bırakılmalı
• Derin dalış (scuba diving) yapılmamalı
• Yüksek irtifada uzun uçuşlarda doktor önerisi alınmalı
• Aşırı efor (balon şişirme, ağır kaldırma) sonrası dikkatli olunmalı
• Ani nefes tutma egzersizlerinden kaçınılmalı

Akciğer Sönmesi (Pnömotoraks) Son Söz

Akciğer sönmesi, doğru zamanda müdahale edilirse kontrol altına alınabilen bir durumdur. Ancak ihmal edildiğinde hayati tehlike yaratabilir.

“Göğsümde ani bir batma ve nefes darlığı başladı” diyorsanız, vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.